सचिन आणि ब्ल्यू ओशन स्ट्रटेजी

सचिन आणि ब्ल्यू ओशन स्ट्रटेजी.

सचिन तेंडुलकर व शेन वार्न हि जोडी अमेरीकेत जाउन तिथे सचिन ब्लास्टर्स व वार्न वारीयर्स या संघांतर्फे क्रिकेट खेळणार याचे आश्चर्य वाटले नाही, पण कुतहुल, उत्सूकता व बदलती व्यावसायिकता याची जाणिव जरुर झाली. खेळावरचं प्रेम, नव्या मार्केटची निर्मिती, आशियायी लोकाचा क्रिकेट वरचा पगडा व  पडद्यामागची गणित अशा अनेक गोष्टीचा कोलाहल मनात होउ लागला. हे घडत असताना नेमक काय होतय व काय होणार याचा पत्रकारितेचा व मॅनेजमेंटचा विद्यार्थी म्हणून मी गोषवारा घेण्याचा हा प्रयत्न केला आहे.

सर्वात पहिला भाग म्हणजे सचिन खेळण्याचा आश्चर्य न वाटण्याचा किंबहूना त्याच्या क्रिकेटच्या प्रेमाचा . सचिन म्हणजे क्रिकेट व क्रिकेट म्हणजे सचिन हि वस्तूस्थिती आहे. त्यामुळे सचिनने क्रिकेट संपल्यानंतर समालोचक, प्रशिक्षक किंवा स्तंभलेखकाची भुमिका करणे त्याच्या चाहत्यांना किंवा सचिनला स्वत:लाही आवडले नसते. त्याला मैदानापासून लांब रहाणे किती अवघड होते हे त्याच्या व्टिटवरूनच समजून येत होते .

ऑस्ट्रेलिया वर्ल्डकप २०१५ नंतर ११ एप्रिलला आलेले सचिनचे व्टिट "गेस व्हाटस् " चे बॅटिंगचे हेल्मेट घालतानाचे व्टिट सातएक हजार लोकांनी रिव्टिट किंवा लाइक केले होते . लोक
तेव्हांपासून काहीतरी चांगले घडेल व सचिन मैदानात येईल अशी आशा मनात धरून होते.

सचिनवर जिवापाड प्रेम करणारे प्रेक्षक किंवा  "भाईसाब ! जबसे सचिनने क्रिकेट छोडा है तबसे हमने भी क्रिकेट फॉलो करना छोडा है " असे म्हणणारे प्रेक्षक किंवा सचिनच्या जंटलमन्स गेमच्या व्याख्येप्रमाणे पंचांच्या निर्णयाची वाट न पहाता पीच सोडण्याच्या सचिनच्या निर्णयावर फिदा होऊन स्वत: सर्व नियम पाळणारे प्रेक्षक अशा अनेक लोकांची सचिन व क्रिकेट या दोन्हीवर श्रद्धा होती
त्यामुळे त्याचे पुनरागमन होइल हे निश्चितच होते पण कधी , कोठे कसे हे प्रश्न अनुत्तरीत होते.

पण गॉड ऑफ क्रिकेट चे पुनरागमन त्याच्या साजेसे व क्रिकेटला संजीवनी देणारे , सर्वापेक्षा वेगळे असायला हवे हे नक्की....अगदी अरण्यात नवी राजधानी बांधणा-या गोष्टीतील राजा सारखे.
(एका राज्यात राजा होण्यासाठी एक अट होती की तीन वर्षाचे राजेपद भोगल्या नंतर राजाने अरण्यात रहायला जायला पाहिजे.एका हुशार युवकाने ही अट स्विकारली व राजा बनला .पण तीन वर्षात त्याने अरण्यात एक नगर वसवले व राजवाडाही बांधला. त्यामुळे त्याने कार्यकाल संपल्यानंतर अरण्यात जाण्याची अटही पाळली व पुढील आयुष्यासाठी नव्या नगराचा राजाही झाला.)

सचिन हा असाच राजा आहे, पण त्याची ब्रॅंड व्हल्यू रू ७५ कोटीची आहे व फोर्बज् च्या वेबसाइटनुसार त्याच्याकडे १८ दशलक्ष डॉलर्सची एडोंर्समेट आहे. दोन वर्षात त्याचे व्टिटरवरचे फॉलोअर ४० लाखावरून ८० लाखावर पोहाचले आहेत. अशा राजाच्या क्रिकेट प्रेमाचा आयसीसीने वापर केला नाहीतर नवल कसले?

आयसीसीने तो केलाच तेही ब्ल्यू ओशन स्ट्रॅटेजी वापरून.
काही वर्षापुर्वी डब्ल्यू. चान किम व रेनी मॉर्बन यांनी लिहीलेले एक मॅनेजमेट पुस्तक लिहीलेले होते.
ते पुस्तक  मार्केटमधील रेड ओशन मधून ब्ल्यू ओशन मधे जाण्याचा सल्ला देते. रेड ओशन म्हणजे स्पर्धा, भाववाढ , एकसुरीपणा , साचलेपणा  यातुन व्यवसाय वृद्धीच्या कमी संधी निर्माण होणे. आयसीसीने आयपीएल व्टेंटीव्टेंटीच्या माध्यमातून आशियायी देशातून बराच पैसा निर्माण केला. पण सचिन नसलेल्या, फिक्सींगने गांजलेल्या व कमी होणारे संघ व प्रायोजक तसेच सततच्या क्रिकेटचे अजिर्ण झालेले प्रेक्षक ,फुटबॉल लीग , प्रो कब्बडी यामुळे हे मार्केट रेड मार्केट सारखे झाले होते.
व नवतेला (Innovation ) मर्यादा आल्या आहेत. आता नविन काही करणे हे जिकीरीचे झाले आहे. अगदी 'हसी तो फसी' चित्रपटातील नायक प्रायोजकाकडून पैसै मिळवण्यासाठी क्रिकेटच्या  फिरत्या पिचची कल्पना देतो तसे.
पण ब्ल्यू ओशन स्ट्रेटेजी नव्या माहीत नसलेल्या मार्केटमधे जाण्यास सांगते. सद्ध्याच्या ग्राहकांमधे नाव कमवण्यासाठी (eliminate, reduce , raise & create) या चतु:सुत्रीचाल वापर करून व्हल्यू इनोव्हेशन केल्या नंतर ते नव्याने मार्केट च्या सीमा ठरवण्यास सांगते. त्या सीमा ठरवताना तीन प्रकारच्या ग्राहकांचा शोध घ्यावा लागतो.
१. तुमचे सध्याचे सोडून चाललेले ग्राहक
२ तुमचे उत्पादन कधीच न घेणारे ग्राहक
३. सीमेबाहेरील कधीही न आजमावलेले ग्राहक

आशियायी व कॉमनवेल्थ देश म्हणजे पहीला ग्राहक गट .ईंग्रज भारतात आल्यानंतर त्यांनी आणलेल्या अनेक गोष्टीबरोबरची एक गोष्ट म्हणजे क्रिकेटचा खेळ. एतत्देशीय सर्व रांगड्या व कुशलतेच्या खेळांना बाजूला सारून क्रमांक एकचे पद कधी घेतले ते कळालेच नाही. भारत पाकिस्तान , बांग्लादेश आस्ट्रेलिया विंडीज अशा कॉमनवेल्थ देशात  थोडक्यात द ग्रेट ब्रिटन च्या राणीला मानना-या देशात तो रुजला आहे व  
तीथे तो व्हल्यू इनोव्हेशन करून चालला आहे.

दुसरा ग्राहक गट उत्तर व दक्षिन अमेरीकी देशांचा. तसे पाहीले तर अमेरीकेत १७व्या शतकापासून क्रिकेट आहे पण सॉकर, बेसबॉल तसेच इतर खेळांमुळे तो कधी हवा तसा बहरला नसावा. किंबहूना बरेच लोक म्हणतात अमेरीकेच्या भारतापेक्षा जास्त प्रगतीचे कारण की ते भारतीयांसारखे आठआठ तास क्रिकेट पहाण्यात वाया घालवत नाहीत. पण आता क्रिकेटचे स्वरूप बदलेले आहे. कमी वेळ व अधीक वेळ असे स्वरूप आले आहे. तसेच आशियायी लोकांचे अमेरीकेतील प्रमाण साडेचार टक्क्यावर पोहोचले आहे.
बराक ओबामाचे व्टिटही बरेच काही सांगुन जाते (मला क्रिकेट मधील फार समजत व आवडत नाही पण मी  सचिन खेळत असला की अमेरीकेचा उत्पादनाचा रेट ५ टक्कयाने कमी का होतो.हे समजण्यासाठी मी सचिनचा खेळ पहातो.). अशा अमेरीकेच्या ग्राहकांना क्रिकेटचे उत्पादन विकण्यासाठी सचिनसह सर्व जुन्या खेळाडूंची पुण्याई व पत पणाला लागली आहे व त्या पुण्याईवर तीथे हा खेळ बहरेल हे नक्कीच.
जरी आयसीसीने युएसए क्रिकेट असोसीएशनचा व आयसीसी चा याच्याशी काही संबंध नाही असे सांगीतले असले तरी कार्यक्रमाचा हेतू क्रिकेटचा प्रसार करणे आहे हाच आहे.

तिसरा ग्राहक गट चीन व रशियाच्या ग्राहक बाजार पेठेचा आहे. लवकरच यासंबंधी आपणास काहीतरी ऐकायला मिळेल. व ब्ल्यू ओशन स्ट्रेटेजीचा नवा वापर कळेल.

सचिन ब्लास्टर्स व वार्न वारीयर्स यांच्या जंटलमेन्स गेमला शुभेच्छा. वैशिष्ट्य म्हणजे यात भारतीय, पाकिस्तानी ,श्रीलंकन ,ऑस्ट्रेलियन व विंडीज अशा ब्रिटीशांचा जुन्या वसाहतीतील खेळाडुचा जास्त समावेश आहे. खेळातील चांगुलपणा नष्ट न होता तो स्थलांतरीत , रूपांतरीत भावांतरीत व्हाव्यात अशी सद्धीच्छा.
(Good thinks shall never end ,it either transfer , transform or translate ).

प्रशांत पेडणेकर
७ नोव्हेंबर २०१५

वजन मापे अन परीमाण

बाई
तुमी लईच भारी शिकवायचा तवा.
सगळ गणित झ्याक वाटायच तवाच्याला
सगळी म्हणायची जिवन शिक्षण विद्यामंदीर मधलं शिकनं लई बेस्ट व्हणाराय आपल्याला.
बेस्ट म्हंजी सोविएटदेशच्या गुळगुळीत चित्रांगत.
लैबाई
तुमी लईच भारी शिकवायचा तवा.
सगळ गणित झ्याक वाटायच तवाच्याला
सगळी म्हणायची जिवन शिक्षण विद्यामंदीर मधलं शिकनं लई बेस्ट व्हणाराय आपल्याला.
बेस्ट म्हंजी सोविएटदेशच्या गुळगुळीत चित्रांगत.
पुस्तकांची लै भारी कवरं व्हणा-या त्या मासिकागत.

देवळात भरणा-या आपल्या शाळेत शिकलेली
वजन, मापे आन् परिमाणे ओळखाची वाटायची तवा.
हक्काच्या शिधापत्रीकेवरच्या  धा गोष्टींतल्या साखर , ज्वारी पामतेलावर दुकानदार मालक  गिचमिड वजन ल्यायचा
तो मंजी मोठा वजनदार  माणूस असायचा तवा.
मध्यरात्रीला स्वातंत्र्यावेळचा स्वप्नाचा हात मागं व्हता तवा
२ लिटर,५ लिटर मापाचा रॉकेलचा कावळा सायकलवरच्या टाकीसकट ओळखीचा वाटायचा तवा.
लिटरमागं ४रु जास्त दिले की पांढरं रॉकेल मिळायचं कार्डाशिवाय.
सार्वभौम समाजवाद तवाच शिकलो बाई.

© प्रशांत पेडणेकर , दसरा २०१५

पण बाई खरचं सांगतो ९० चं साल संपलं
पेपरमधी पेरेस्रोयका ग्लास्तनोस्त वाचलं
आपल्याकडं खाऊजाचं वादळ आलं
आणि वाटलं सगळचं गुळगुळीत झालयं
जीवन शिक्शण नकोसं झालयं
प्रीस्कुल ला डिग्रीचे मोल आलयं
ट्युशनला एसीचं फँड आलयं
निळं रॉकेलही दिसंनास झालयं

आता मी १० मिंटाचं पेट्रोल घालवुन रांगेत गाडी पार्क करतो. पार्कींगचे पैसे भरतो व मॉलमधे जातो.
शिधापत्रीकेवरच्या १० जीवनावश्यक गोष्टी आता पावलीच्या असतात.
अन् बाकिचे बाराआणे जातात, गुळगुळीत वस्तुवर
डियो,शॉम्पू,कपडे पावडर, रूमफ्रेशनरच्या वासावर
२०० वाहिन्यातील जाहीरीतीनी सांगितलेल्या नव्या गरजावर.
रिबिनवर लिहीलेल्या वस्तूंसाठी स्वाईप करतो टेचानं.
अँडम स्मिथचा अदृश्य हात असतो माझ्या अन् बील बनवणा-या कंत्राटी कामगाराच्या हातामागे .
आता नविन परिमाणे शिकतो मी क्रिसील रेटींग , सेंन्सेक्स व टिआरपीची .
गुळगुळीत स्क्रिनवर ब्राउज करतोय आणि टॅक्स वाचवता वाचवता सबसिडी सोडायच ठरवतोय.

पण बाई थोडाफार चुकेन ,भुलेन गुळगुळीतपणाला तरीपण "उतनार नाही मातनार नाही" अशातही !सामाजिक , आर्थिक व राजनैतिक न्यायाचं संविधान अंगिकृत करेन
कारण विसरलो नाही!
तुम्ही दिलेलं जीवनशिक्षण योग्यअयोग्य, सत्यअसत्याच्या मापाच.

© प्रशांत पेडणेकर , दसरा २०१५ 

तूझी आोळख

नुकताच तू भेटलास
त्या गौळणी, भारत नावाच्या घरासाठी अमुल  नावाच आणंद दायी दुध गोळा करतात होत्या तेव्हा,.
त्या गौळणी ' कुरीयन' असं काहीतरी
म्हणत होत्या नाव त्यांच्या गोपाळाचं
पण मला माहीताय तो तुच होतास.

परवाच तर तू येउन गेलास
हतबल षंढ अर्जुनांना पृथ्वी , अग्नी अशी
शस्त्र देउन. अथक काम करुन ,
करोडोंना अग्निपंखाचा नवा कर्मयोग सांगून.
सगळेजण एपीजे असं काहीतरी
म्हणत होते त्यांच्या गुरूचं
पण मला माहीताय तो तुच होतास.

त्या आधीही वाचलं होत
तुझ्यासारख्या माणसाबद्दल
त्यानेही सांगीतले होते प्राकृतात
तुच सांगितलेलं
द्न्यानीयां राजा असं काहीतरी
म्हणत होते नाव त्या अमृतानुभवी योगीराजाचं
पण मला माहीताय तो तुच होतास

सगळेच म्हणाले म्हणाले मला
काहीतरीच काय !
हे कस शक्य आहे.
पण मला माहीत्येय
तोच तू होतास
कारण तूच म्हणाला होतास
यदा यदाही धर्मस्य च्या वेळेस
तु येतोस भारतवर्षात

प्रशांत पेडणेकर
गोकुळाष्टमी २०१५.

Shitsuke First : for sustenance of 5S

Five S is a simple to understand and difficult to implement workplace management. The initiative is equipped with Strategy, Secretariat, communication strategy, managing structure, team formation, books and templates, audits sheets, reward and recognition. In spite there are failure in the initiative, Many implementer commonly blame to culture, leadership commitment, discipline & no motivations as reasons of 5S non-sustenance. Some also criticize on usability of tool, Linkage with productivity, Linkage with other initiatives and disguise as mere cleaning activity or flavor of the month. I have implemented 2S in a unit, which was sustained quite long after my detachment from the unit. The deterioration post detachment made me think about fifth S of sustenance or discipline, It also made curious about real meaning about those Japanese words, translated in English, and representation of 5S Logo. All these points were trigger to know and understand Shitsuke: the sustenance in 5S.

 We all are aware about the 5S which is a workplace management having 5 steps like Seiri (sort), Seiton (set in order), Seiso(shine), Seiketsu (standardize ) & Shitsuke(sustain).

All first four are actionable terms where the end results are known but last S is Shitsuke is not activity but bit abstract term.

 What does Shitsuke mean

Many of the 5S forums and books, I observed that all 5S names are called in different English nomenclature w.r.t original words of Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu & Shitsuke.

When defining Shitsuke, it has many terminologies such as sustenance, Discipline, Sustain, Self-discipline, self-constraint, Daily use, make a way of life, practice. Each translated word of Shitsuke, echo different meaning in English. Like the Indian word “GURU” which has meaning like leader, Head, teacher, Jupiter, bigger, the one who have control on mind, and the spiritual meaning is ‘the person who direct to a path to enlightening self’. Each meaning of Guru is correct and in appropriate context.

All the books have specified that ‘Shitsuke’ play an indispensable role for the other 4S’s necessary condition. However many books also specified that the Shitsuke is not a last S but it has to practice from start of 1S.

Here is a representation of Shitsuke.

Word Shitsuke is a combination of two =  “Body self” & “Sole “

The kanji (A system for writing Japanese using adapted Chinese characters) to represent verb and adjective endings has following meeting meaning of Shitsuke which give less common meaning of attitude of and dressing neatly.

• Planting rice seedlings in correct vertical and horizontal lines,
• Stitching together a new Kimino (Japanesse Suite)
• Shitsuke-ito is the fine weak thread used for the stitching.

However, the Hiragana, The main syllabary for the Japanese language used to represent native Japanese words, including particles has following meaning of Shitsuke : 

1 Body self & Sole 2 Childhood training,     3 Sustainability, 4 communication

5 leaders model good behavior, 6 Voluntary self-restrain, 7 common sense.

 Dictionary of Folklore Says shitake is ‘The putting into the body of a child the arts of leaving and good manners in order to create one grown up person.

And Hara and Wagatsuma says “The putting into body of a child, the pattern of leaving way of conduct of daily life and a mastery of manners and correct behavior.

 The JMA Management center depicts Shitsuke as the nuclei of five S, It is different from other 4S, because it has to do with individual feelings; it’s an abstract phenomena. It is something that is born while enacting the other 4S’s. Things begin and ends with Shitsuke. It means compiling rules and methods and make a habit. It’s an attitude of knitting thread with other 4S.

In short Shitsuke should be interpreted as the efforts /ecosystem which shall create a perfect employee by providing the training similar what we have provided to a child in childhood to align actions (body) as well as thoughts (mind) toward voluntary self-restrain(discipline) which are for long term (sustenance) in everything what s/he does. This has to be done with constantly (everyday) with communicating same message by all parents, relatives (from top to bottom), everyone has to habitual to discipline (model a good behavior), and should be used as common sense in each act or thought. Thus, the Shitsuke becomes tool of behavioral change and it has to be start from day on of 5S launch.

Graphical \Logo representation of 5S:   

Various websites & books have shown different Graphical representation Shitsuke in the 5S logos \artwork, as follows.

1. The Shitsuke (5th S) is part of ladder and at the top step. This indicates that Shitsuke is can be achieved only after first four steps are completed.
2. The Shitsuke (5th S) is at the last piece if pie : This indicates that Shitsuke is something which is done at end.
3. The Pie of four S at the nuclei & Shitsuke surrounded with circle: This indicates that the four S are to be achieved at the first and can be supported with Shitsuke.
4. The Shitsuke is at nuclei of the circle and all four s part of Pie.

With the definitions and the understanding of word Shitsuke, the appropriate logo or artwork for should be Shitsuke at the nuclei of the circle, and the all four S of Sort, set in order, Shine  and standardize should be in a outer pie. This is again a PDCA cycle, so the actions must be repeating, shown circular arrows.  

Relevance of Shitsuke with Continuous Improvement Initiatives:   

Many of the books translated in English are focusing on process approach of 5S where more focus is given on the 5S steps; audits. Even the tools of measurement of 5S are not scientific; it is merely depend on audit score. The understanding of Audit score as a Output and cultural change as an outcome is missed in process driven approach. None of them talk about Shitsuke (sustenance) in deeper sense of understanding the ‘cultural shift’ to be achieved through 5S is only possible with Shitsuke.   

Many of the case if the linkage\usefulness of whole 5S (not sustenance) is established as a basics of continuous improvement initiatives or Lean tools like JIT (Kanban), flow or with TPM. The 5S usability is restricted to creating groundwork. After use of four basics of sort, set in order, shine and standardizes the initiative suggest working on next level tools of the initiative. Thus measuring impact of 5S sustenance becomes difficult and hence sustenance is been neglected. Here are some examples.

1.  In TQM, QC Circle tackles first problem using the Quality Control Story approach. The first problem chosen should be a simple one (e.g., housekeeping, the 5S concept, or safety) so that the Circle is able to solve it within a short period of time. Solving one problem will often give the members a sense of accomplishment and motivate them to pursue other problems they experience in their work. So the use of 5S is done for outcome of motivation and creating ground for bigger problems.
2. The Toyota way book, links 5S with visual control and emphasis on 5S using for tool to make problems visible and can be part of process of visual control of a well-planned lean system. So the outcome is preparing for lean.
3. JIPMS book of TPM implementation links 5S with Jishu Hojen for maintenance of area or machine for bringing back basic conditions and creating a mindset of people to taking area and machine to ideal condition. It also emphasize on outcome of how 5S can help for creating continuous improvement mindset.

 The user fails to understand that the ‘long term cultural change’ at the workplace level or team level is a crux of 5S sustenance. Implementer shifts the focus immediately from sustenance to next level improvement.

 In reality, Shitsuke starts from 1S and create a culture of learning about what is waste (sort), deviation (set in order), remove abnormalities (Shine), maintain flow (standardizes).

Operator learns about ways of removing the waste by using basic quality, and basic lean tools of single piece flow, 8 type of wastes. The teamwork and understanding of process improves. This creates foundation for Continuous improvement.     

In those small teams\work place are actually act as a LEAN enterprises at operators work area level (workplace), which removes waste and improves flow. These smaller teams action if multiplied with all departments, it creates enterprise change.

In short, Sustained 5S is a lean for work place and matured LEAN is a 5S of Enterprise.

Use all the terms of Shitsuke from day 1 for 5S sustenance:  

It is clear evident that 5S is a base of Long-term cultural change where Shitsuke is DNA of starting change through. Implementers miss the crux of Shitsuke in mere creating templates for audits and measurements. The more and more focus is given on rituals of audits and reporting, the remaining meanings of shitsuke are sidelined and discipline become buzzword of the day. Gemba improvement done by auditors restrain the ownership from the workplace people. Hence each of daily actions of Shitsuke such as habit, training as child, communication, leadership walk the talk, discipline are instrumental for waving the cloth of 5S Flag for the workplace team. which create cultural change and foundation for Continuous improvement.  Many of the continuous improvement initiatives can grow in the ecosystem of Shitsuke; in fact, with improved moral, it will enrich the individual and team contribution to all parameters of PQCDS.

Reference:

1. 5S(Keys to workplace Management)by JMA Management center INC. Correspondence course book No Fsx 92040404
2. TPM New implementation program in fabrication and assembly industries –Edited by Kunio Shirose JIMP
3. 5 Pillers of Visual workplace –Hiroyuki Hirano.
4. The Toyota way – Jaffrey K Liker.
5. 5S in the Japanese workplace - SHITSUKE: Sustaining through discipline (Part 5 or 5), Oct 03, 2011 By Patricia Pringle, Japan Intercultural Consulting , This article originally appeared in Japan Close Up Magazine
6. http://www.japanintercultural.com/en/news/default.aspx?newsID=98
7. http://www.kanjijapanese.com/en/dictionary-japanese-english/shitsuke
8. Becoming Japanese: The World of the Pre-school Child - By Joy Hendry

Prajakt

आजोबांच्या घरी परसात छोटेसे मारूतीचे मंदीर व त्याला लागूनच प्राजक्त. 

प्राजक्ताची फुलांची तिन्हीसांजेलाच उमलायला सुरवात व्हायची. टवटवीत शुभ्र पाकळ्या अन् केशरी दांडा पाहून कायम पाहून लगेचच तोडून तळहातावर घ्यावीशी वाटायची.

पण घरचे संस्कार रात्री झाडाला,पानाफुलांना हात न लावण्याचे.

मग काय रात्री हूरहूर व्हायची सकाळी उठायची आणि पुजेसाठी मनसोक्त फुले तोडण्याची. 

अंघोळ करायची व देवाजवळची पितळेची परडी उचलायची अन लागायचे फुलं तोडायच्या कामाला. राजस्थानी पद्धतीच्या हत्तीच्या अबांरीसारखी बैठक असणारी ती हाताएवढी परडी. दोन पेर उंचीपर्यंत त्यात फुल भरायची. फुलांबरोबर प्राजक्ताच्या हिरव्याजर्द पावलीच्याएवढ्या बिया असायच्या. दिवसभर पैसा म्हणून खेळण्यासाठी त्या वापरायच्या.
कितीही अलगद फुल तोडली तरी बोटांना फुलांच्या दांड्याचा केशरी रंग लागायचा.
पण परडीत फुलांचा गालीचा तयार झालेला असायचा.
पण एक विचार डोक्यात रहायचा की कालचा सांजेचा टवटवीतपणा आता कमी का ?.
तसाच विचार करत परडी देवाजवळ आजोबांना द्यायची .त्यांच्या शेजारी बसून पुजा पाहायची.
तो शाळीग्राम , गणपती ,टाक आणि बाकीचे दहाएक देव. ते सगळे देव ताम्हणात गेल्यावर देवाह्र्यात उरायची कालची वाळलेली काळपट केशरी प्राजक्ताची फुलं...निर्माल्य अस नव नाव मिळालेली......आजोबांच्या तूंगराज जरंडेश्वर अशा देवाच्या नावाच्या गजरात आणि धीरगंभीर रामनामातदेखील मनात प्राजक्ताची फुलच भरून रहायची वेगवेगळ्या रूपात.....

कालांतराने आजोबाही गेले अन् प्राजक्ताच झाडही...प्राजक्ताची फुलं मात्र राहीली मनात . सगळ्या आठवणी द्यायला..... सगळ्याच संवेदनातून सुखद दुःखद...
आजही सुखद प्रसंग सकाळचा ताज्या फुलासारखे असताना मनात उद्याच्या निर्माल्याची वेदना येते व मनात कल्लोळ होतो....पण सांजवेळच्या प्राजक्त समजावतो की या पलीकडे विचार कर " हे ही दिवस जातील" या सार्वत्रिक उक्तीचा...आणि सावरवतो...

त्याचा शुभ्र व केशरी रंग हेच तर सांगत नसेल ना की मी प्रतिक आहे वैभवाचा अन् वैराग्याचा...
प्रशांत.

Improving Corporate Library Services

Corporate library at any organization is a tool of employee development. It is a tool of knowledge management by collating, preserving through internal and external sources and enriching employees to for organizational and self-development. Typically, same as ROI on training, the measurement of the efficiency of Libraries or ROI of the libraries is difficult to measure.

But the improving efficiency library service or the service level of library for internal customer can be done in many ways.

There was question from library professional in one of the 'librarians forum', about understanding what the ideas for improving Corporate library service are. Since, I have handled a corporate library as a part of my earlier role, where various ideas executed by me have given success to increase the book borrowing by employees. I am sharing some of them, which has given the positive impact.

1. Book on your Desk scheme –  In case organization is having the library at one location, away from manufacturing unit or branch office. Main reason of low library use is location/time constraint.

In this scheme employee can request for the book from his desk via phone or email. The library attendant arrarges to send the book to his desk along with book card. Employee receive the book on his desk, where he saves his time and happy with the service. In my case the I managed library supporting for 4 major plant locations and branches in India, Where the locational receptionist, Travel arrangers, HR partner at the location and the employee traveling to the location supported to reduce the book transfer cost. But one need to have good networking across locations.

2 Online database - Availability of online database of books along with brief book synopsis,   creates avenue to employee to know available books.

3. Book review - Publishing the book review in monthly newsletter, Internal emails or Mail news posting helps to create excitement in employee about reading the book.

4. Library MIS. (Mgmt Information system). - Circulate the use of book by employees to Department heads and HR Managers. This creates positive impact, where the Department heads suggests employee to read more books.

5. Relevant book purchase - Based on the budget, you can ask the department heads, employee to suggest the books to purchase. This creates buy in by those departments and employee. The books must be procured and made available at shortest time.

6 Creating an audio book library - Many time CEO and directors prefer to listen than read during travel, audio books helps to save their time.

7 Suggesting a book. - Based on the employee role and his/her requirement you need to suggest books. Whatever the books available in the library  for employee though it is for personal or professional development must be suggested personally

8. Have a good mix of book. - With my experience, 50 % General Management, 30 % Technical books , and 20 % others ie. self-help, fiction books helps to cater need of all employee or any learning organization  

9. Archive training material : -  Training material of each internal or external training program is a great sources of learning. The librarian must keep a inventory of training in the organization and make sure that one or two copies of training material handbook are kept in library. Librarian has to look in references of the books in training material and ask to Training program director if s/he would like to have those book on shelf.

10. Connet ! Connect ! Connect ! -  Whenever any new employee joins, librarian must send information about  the library. and invitation letter. At first 15 days of employment if the new employee connect with the library s/he sticks with it. e.g. for new department heads, we were sending the book called " First 90 days". (Author Michael Watkins),which offers proven strategies for moving successfully into a new role at any point in one's career. This creates the ‘CONNECT. with employee while S/he us onboarding. It also emphasis organizational approach of about employee development.  

11 Support leaders for their projects. - As a corporate librarian, One must anticipate the requirement of organization on each initiative with having dialogues with each business unit head or function head. S/he must proactively understand the requirement about books, like business management. Strategy, Business Transformation, Business excellence (includes 6sigma,TPM, 5s), Talent management, Sales improvement, customer service improvement.

Any book which is read, well in time by employees can reduce the cost of classroom learning or any other intervention. Smaller books shared by librarian to employees named Who moved my cheese, Go-getter, Fish, Raving fans, can create tsunami of positive change in smaller department without involving any training efforts.

At a longer run, the vision of the Corporate librarian should be creating a learning organization through enabling employee reading of right library books and right phase of organizational change initiative. 

Recipe : Mutton Kolhapuri

 

Mutton Kolhapuri

Mutton Kolhapuri (Goat/Lamb meat) is a traditional Maharashtrian non vegetarian Cuisine originated at City Kolhapur, of southern India. It is famous because of its spicy, testy, Dry mutton(Sukka mutton) and delicious lip smacking curry (Rassa Mutton). Mutton curry is generally hot spicy and red in color.  

Safety: This preparation required use of LPG Flame stove, Domestic Electric Grinder, Kitchen Chopper. Improper user of above may cause harm like fire, shock or cut. Please be careful using the same.

Ingredient for 5 portions.

Ingredient Name	Measurement	Quantity
Goat \Lamb meat	KG	1 K
Dry coconut	Grams	150
Onions medium size	Unit	5
Ginger 1 1/2 inch pieces	Unit	1
Garlic Medium size having minimum 15 cloves.	Number	2
Groundnut or Sunflower Oil	tablespoon	3
Salt	Teaspoon	4
Turmeric powder	Teaspoon	1/2
Kolhapuri Chutany chilli mix powder  #	Teaspoon	2
Coriender leaves	Number	12

# The Kolhapuri Cutany is a premix of Red Chilli, Salt, Dry Coconut ,Garlic, Ginger Root, seeds of Coriander, Cumin, Fenugreek, Sesame, Fennel, Poppy , Carraway, Black Cardamoms, Bay Leaves, Mace Blades, Lichen,  etc.

1. Mutton Boiling.

1. Wash the mutton with clean water. Cut Mutton pieces, Size should not bigger than one and half inch.
2. Add one table spoon Oil in the pressure cooker.
3. After heating of oil, Add the mutton pieces, add half teaspoon turmeric and two teaspoon salt.
4. Fry till mix till it becomes yellowish white
5. Add 6 cups of water and close the lid of pressure cooker.
6. Keep the cooker on medium flame for 10 minutes or till the pressure cooker makes 5 Whistles.
7. The cooking of mutton will be vary on the variety of mutton (Goat / Lamb) and pressure cooker type. Please be careful about the cooking.
8. After cooking keep the cooked mutton and stock in separate utensils

Photo

2. Making of Gravy.

1. Peel off the onion covers and slice them in to sliced chops.
2. Peel, and wash and make the chops of ginger
3. Peel the garlic into cloves.
4. Clean the coriander leaves and cop in small piece
5. Heat one tablespoon oil in a frying Pan and deep fry sliced onions till it becomes golden brown. Keep the fried onion in a plate.
6. Grate dry coconut and dry roast on a pan till it becomes light golden brown. Ensure that it does not burn.
7. Mix fried onions, roasted coconut, ginger, garlic & coriander.  Add one cup warm water.
8. Grind the above mixture in grinder till it become paste.
9. The gravy mix is ready to use.

3. Dry Mutton Sukka Mutton Preparation.

1. Heat One table spoon oil in big size utensil to accommodate the 1 KG Mutton.
2. Add ¾ of the gravy mix in the frying pan
3. Add 1 table spoon of Kolhapuri Cutany (chilly mix) and one teaspoon salt
4. Fry for two minutes
5. Add the cooked mutton in the gravy mix and fry for two minutes.
6. Close the utensil with lid for five minutes.
7. The Dry Mutton is ready for serve.

4. Curry Mutton Rassa Mutton Preparation.

1. Heat one table spoon oil in utensil.
2. Add ¼ of the gravy mix in the frying pan
3. Add 1 table spoon of Kolhapuri Cuttany (chilly mix) and one teaspoon salt
4. Fry for two minutes
5. Add the cooked mutton stock in the gravy mix. Boil it for 5 minutes
6. The Curry Mutton Rassa Mutton is ready for serve.

Serving.

The dry mutton and Mutton curry can be served with a Indian breads (Chapati, Roti, Bhakari) and Rice

Mutton Kolhapuri - My assignment at Technical communication Class.